Batavialand
Rondleiding over de werf en het schip Batavia
De geschiedenis
De huidige “Batavia” is naar haar historische voorgangster genoemd. In 1628 werd de oorspronkelijke “Batavia” gebouwd, in opdracht van de V.O.C in Amsterdam. Al op haar eerste vaart liep de “Batavia” in juni 1629 voor de Australische westkust op een rif en zonk binnen 5 dagen. Van de opvarenden, 341 personen, inclusief 41 passagiers, verdronken er 40 in de branding. Het lukte de overige mensen om twee nabij gelegen eilanden te bereiken. Omdat daar voedsel noch water aanwezig was vertrok een kleine delegatie, onder leiding van commandeur Pelsaert, met een sloep naar Java om hulp te halen. In de tussentijd brak er muiterij uit en werden 120 mensen om het leven gebracht. Bij zijn terugkeer lukte het Pelsaert de muiters te overmeesteren en te berechten. De meesten werden opgehangen, anderen kregen zweepslagen of werden gekielhaald.
De geschiedenis van de Batavia kwam in schriftelijke vorm in omloop. Hierdoor is de herinnering aan het schip door de eeuwen heen bewaard gebleven.
Bouwplannen voor een reconstuctie
Scheepsbouwer Willem Vos was gefascineerd door de vraag hoe zo’n schip er oorspronkelijk in zijn geheel heeft uitgezien. Reeds in de 70er jaren had hij plannen een Oost-Indiëvaarder op ware grootte zo getrouw als mogelijk na te bouwen. Hij besliste uiteindelijk voor de legendarische “Batavia”.
Enkele feiten en cijfers van de Batavia:
Totale lengte: 55 meter
Breedte: 10,50 meter
Hoogte grote mast vanaf kiel: 55 meter
Totale lengte tuigage: 21 km
Zeiloppervlak: 1180 vierkante meter
Het leven aan boord
Onder de 341 mensen aan boord van de Batavia bevonden zich ook ongeveer 100 soldaten en 38 vrouwen en kinderen. Al deze mensen zaten dicht op elkaar. Er was weinig comfort en geen echte bewegingsvrijheid. De soldaten mochten maar 1 maal in de 24 uur aan dek komen. De rest van de tijd zaten ze opeengepakt in het ruim. De hygiënische omstandigheden waren erbarmelijk.
Onze gids liet ons in de stuurplecht zien hoe het roer van de Batavia wordt bediend door middel van stok (kolderstok). Vandaar uit moest je “een oogje in het zeil houden”. Vele spreekwoorden kon hij hier duiden:
Je mag niet van streek raken (Een kompas heeft 32 streken. Als je van streek bent, ben je uit koers).
Je roer recht houden; het roer omgooien; het roer in handen hebben ofwel uit handen geven.
Het loopt de spuigaten uit.
Niet aan de bak komen. (De bak was de plek op het schip waar het eten voor de bemanning opgeschept werd. Het was daar altijd dringen om aan de bak te komen).
Met de kloten voor het blok zitten. ( De kloot is een leren verbinding tussen schot en zeil. Het blok is de katrol. Wie met de kloot voor het blok zit kan dus niet meer het zeil strakker zetten en kan dus geen kant meer uit).
Te hard van stapel lopen. ( Een stapel is een stellage waarop een schip gebouwd wordt. Als het schip voltooid is wordt het te water gelaten en loopt het van stapel).
Het is kantje boord. (Wanneer het boord van het schip bij zwaar weer met de bovenkant het water raakt).
Marianne Hilverda
Geen opmerkingen:
Een reactie posten